Sáng 24/11, tại Phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các thành viên đã cho ý kiến về dự thảo Luật Xây dựng (sửa đổi). Điểm nhấn quan trọng được nhắc lại nhiều lần là: Luật chỉ nên quy định những nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội, còn các nội dung mang tính kỹ thuật, chuyên môn cần giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm linh hoạt trong thực tiễn.
Tinh gọn thủ tục – tăng trách nhiệm chủ thể thi công
Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng, đa số ý kiến tập trung vào việc sửa đổi liên quan đến lập – thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế xây dựng. Dự thảo Luật lần này được xây dựng theo định hướng chuyển cơ chế quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, nhằm:
cắt giảm thủ tục,
rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án,
tăng trách nhiệm của chủ đầu tư và người quyết định đầu tư,
nâng cơ chế giám sát chất lượng sau khi công trình triển khai.
Theo đó, nếu Báo cáo nghiên cứu khả thi đã được cơ quan nhà nước thẩm định, bảo đảm đầy đủ các yêu cầu về quy hoạch, an toàn, tiêu chuẩn kỹ thuật… thì dự án được miễn Giấy phép xây dựng.
Đây được coi là bước thay đổi lớn về mặt thủ tục, tác động trực tiếp đến thời gian triển khai dự án – đặc biệt là dự án đầu tư công và dự án tư nhân quy mô lớn.
Kiểm soát rủi ro khi chuyển sang hậu kiểm
Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết cơ quan thẩm tra đánh giá cao sự tiếp thu của đơn vị soạn thảo, nhưng cảnh báo 5 nhóm rủi ro cần được xem xét kỹ:
nguy cơ chất lượng công trình khi giảm khâu tiền kiểm;
phân quyền – phân cấp phải gắn với năng lực địa phương;
xử lý công trình sai phạm và quy trình đưa vào sử dụng khi có sự cố;
miễn giấy phép xây dựng phải bảo đảm quyền chủ sở hữu tài sản theo Luật Đất đai;
áp lực rất lớn lên hệ thống văn bản dưới luật do khối lượng nội dung hướng dẫn tăng mạnh.
Vì vậy, chính sách hậu kiểm phải gắn với cơ chế giám sát chuyên ngành đủ mạnh, tránh buông lỏng quản lý khi công trình đã xây dựng, đưa vào sử dụng.
Chỉ quy định nội dung thuộc thẩm quyền Quốc hội
Thường trực Ủy ban thống nhất quan điểm:
Luật Xây dựng (sửa đổi) chỉ quy định những nội dung thuộc thẩm quyền Quốc hội,
những quy định chi tiết chuyên môn, kỹ thuật sẽ giao Chính phủ, Bộ Xây dựng và các Bộ ngành liên quan hướng dẫn.
Điều này phù hợp với tinh thần xây dựng Luật khung, tăng tính linh hoạt trong thi hành, hạn chế sửa luật nhiều lần.
8 nhóm nội dung trọng tâm phải tiếp tục làm rõ
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh 8 nội dung cần hoàn thiện sâu hơn, trong đó đáng chú ý có:
cơ chế cấp – miễn Giấy phép xây dựng,
công khai thiết kế để người dân giám sát,
miễn giấy phép với nhà ở nông thôn nhưng phải có giới hạn rõ ràng,
kiểm soát điều chỉnh tổng mức đầu tư,
thúc đẩy vật liệu xanh và mục tiêu Net Zero 2050,
xử lý vi phạm trong mô hình hậu kiểm,
nâng năng lực cơ quan quản lý xây dựng địa phương,
đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng AI, chia sẻ dữ liệu quốc gia ngành xây dựng.
Tinh gọn 71 điều so với luật hiện hành
Dự thảo Luật hiện đang cấu trúc:
**8 chương,
98 điều,**
giảm 2 chương và 71 điều so với luật hiện hành.
Ưu tiên lớn nhất của lần sửa đổi là:
giảm gánh nặng thủ tục,
nâng trách nhiệm của chủ đầu tư,
bảo đảm chất lượng – an toàn công trình,
bảo vệ quyền lợi người dân.