Trong phiên thảo luận về dự án Luật Xây dựng (sửa đổi) ngày 14/11, nhiều đại biểu Quốc hội đã kiến nghị tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực xây dựng, đặc biệt là mở rộng diện công trình được miễn giấy phép xây dựng. Đề xuất đáng chú ý nhất là việc miễn giấy phép cho nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng tại đô thị, thay vì chỉ áp dụng tại khu vực nông thôn như nội dung dự thảo hiện hành.
Đề xuất mở rộng miễn phép xây dựng cho nhà dưới 7 tầng
Đại biểu Đinh Ngọc Minh – Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính – cho rằng quy định miễn giấy phép xây dựng với nhà ở riêng lẻ dưới 7 tầng chỉ áp dụng cho khu vực nông thôn là chưa phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Ông đề xuất mở rộng chính sách này ra khu vực đô thị. Theo ông Minh, mô hình này sẽ mang lại nhiều lợi ích:
Giảm chi phí và thời gian chờ đợi của người dân khi xin phép xây dựng.
Giảm tải cho bộ máy hành chính cấp cơ sở.
Khuyến khích quá trình cải cách thủ tục xây dựng theo hướng minh bạch và hiện đại.
Đại biểu cũng kiến nghị giao Bộ Xây dựng ban hành bộ quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể cho loại hình công trình dưới 7 tầng. Trên cơ sở đó, các đơn vị tư vấn thiết kế sẽ chịu trách nhiệm pháp lý về an toàn, chất lượng và tính tuân thủ quy định của công trình.
Giấy phép xây dựng – “điểm nghẽn” trong cải cách thủ tục
Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa & Xã hội Tạ Văn Hạ khẳng định giấy phép xây dựng đang là một trong những thủ tục hành chính gây nhiều phiền hà nhất cho người dân và doanh nghiệp.
Theo ông, việc xin – cấp phép hiện nay vẫn còn nhiều bước trung gian, thời gian xử lý kéo dài, thậm chí phát sinh chi phí không chính thức. Do đó, Luật Xây dựng (sửa đổi) phải tinh giản mạnh mẽ quy trình này.
Song song với việc mở rộng diện miễn phép, ông Hạ nhấn mạnh cần tăng chế tài xử lý đối với tình trạng buông lỏng quản lý xây dựng trái phép tại các xã, phường. Đây là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn công trình và trật tự xây dựng đô thị.
Lo ngại về năng lực quản lý nếu chuyển sang hậu kiểm
Tuy nhiên, nhiều ý kiến bày tỏ lo ngại rằng việc bỏ giấy phép và chuyển toàn bộ sang cơ chế hậu kiểm có thể gây áp lực lớn đối với chính quyền địa phương, nhất là khi:
Cán bộ cấp xã/phường còn kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ
Thiếu nhân lực có chuyên môn sâu về xây dựng
Công cụ giám sát còn hạn chế, thủ tục chế tài chưa đồng bộ
Nếu không có cơ chế kiểm tra nghiêm ngặt, nguy cơ xảy ra tình trạng xây dựng sai phép, trái phép, lấn chiếm không gian đô thị là rất lớn.
Một số đại biểu đề nghị phải xây dựng quy trình hậu kiểm theo từng giai đoạn thi công, nhằm ngăn chặn vi phạm ngay từ đầu. Chính quyền cơ sở cần được tăng quyền hạn nhưng đồng thời phải chịu trách nhiệm mạnh mẽ hơn trong giám sát và xử lý vi phạm.
Hướng đi cần cân nhắc trong sửa đổi Luật Xây dựng
Đề xuất miễn giấy phép xây dựng cho nhà ở dưới 7 tầng tại đô thị là bước tiến quan trọng trong cải cách hành chính, phù hợp xu thế số hóa và minh bạch hóa thủ tục. Tuy vậy, việc triển khai cần song hành với:
Cơ chế hậu kiểm chặt chẽ
Trách nhiệm rõ ràng của tư vấn thiết kế và chủ đầu tư
Tăng cường năng lực quản lý cho cấp xã, phường
Quy chuẩn kỹ thuật được ban hành thống nhất toàn quốc
Chỉ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện này, chính sách mới bảo đảm an toàn, hiệu quả và không tạo ra kẽ hở cho vi phạm trật tự xây dựng đô thị.
20.8
694.4
13
13