Trong bối cảnh công suất thép của Ấn Độ tăng nhanh nhưng nhu cầu trong nước phục hồi chậm, xuất khẩu trở thành động lực quan trọng của ngành thép nước này. Tuy nhiên, từ năm 2026, dòng chảy xuất khẩu sang châu Âu có nguy cơ gặp nhiều trở ngại khi Liên minh châu Âu (EU) đồng thời triển khai cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) và kế hoạch thu hẹp hạn ngạch nhập khẩu thép.
Công suất tăng mạnh, xuất khẩu trở thành điểm tựa
Những năm gần đây, Ấn Độ liên tục mở rộng công suất thép thông qua các dự án quy mô lớn. Sản lượng tăng nhanh đã đưa nước này tiến sát nhóm các nhà xuất khẩu thép lớn trên thế giới. Số liệu cho thấy, trong tháng 10/2025, Ấn Độ lần đầu trở thành quốc gia xuất khẩu ròng thép thành phẩm, phản ánh sự chuyển dịch từ cân bằng nội địa sang phụ thuộc nhiều hơn vào thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, xu hướng này có thể đối mặt với bước ngoặt lớn khi các rào cản mới tại châu Âu bắt đầu phát huy tác động.
CBAM: Rào cản carbon ngày càng rõ nét
Từ đầu năm 2026, CBAM của EU chính thức có hiệu lực đầy đủ và mở rộng phạm vi áp dụng. Cơ chế này yêu cầu hàng hóa có cường độ phát thải cao – trong đó có thép – phải chịu chi phí carbon dựa trên dữ liệu phát thải thực tế.
Trong trường hợp doanh nghiệp không cung cấp được dữ liệu minh bạch, EU có thể áp dụng giá trị phát thải mặc định ở mức cao, khiến chi phí carbon tăng mạnh. Điều này làm gia tăng rủi ro chi phí và tính không chắc chắn cho các nhà xuất khẩu thép Ấn Độ, đặc biệt là những đơn vị sử dụng công nghệ lò cao truyền thống.
Thu hẹp hạn ngạch nhập khẩu, gia tăng bảo hộ
Song song với CBAM, Ủy ban châu Âu còn đề xuất giảm hạn ngạch nhập khẩu thép miễn thuế và tăng thuế với phần vượt hạn ngạch, nhằm bảo vệ ngành thép nội khối. Nếu được thông qua, biện pháp này sẽ thu hẹp đáng kể “dư địa” cho thép nhập khẩu từ các thị trường ngoài EU, trong đó có Ấn Độ.
Việc kết hợp chi phí carbon cao và hạn ngạch chặt chẽ khiến khả năng hấp thụ thép xuất khẩu của châu Âu suy giảm, tạo áp lực lên các nhà sản xuất đang phụ thuộc vào thị trường này.
Ba hệ quả lớn đối với thị trường thép Ấn Độ
Các chuyên gia nhận định, sự giao thoa giữa tăng cung trong nước và chính sách môi trường – thương mại khắt khe của EU có thể tạo ra ba hệ quả chính:
Thứ nhất, biên lợi nhuận xuất khẩu suy giảm do chi phí carbon tăng và rủi ro áp dụng mức phát thải mặc định cao.
Thứ hai, nhu cầu đặt hàng từ EU trở nên thận trọng, khiến hàng tồn tại cảng và tồn kho nội địa tăng, kéo theo áp lực giảm giá trong nước.
Thứ ba, các nhà sản xuất buộc phải tìm kiếm thị trường thay thế như Trung Đông, Đông Nam Á hay châu Phi. Tuy nhiên, các thị trường này có khả năng hấp thụ và mặt bằng giá khác, khó bù đắp hoàn toàn cho sự sụt giảm tại châu Âu.
Một số tổ chức nghiên cứu cảnh báo, CBAM có thể ảnh hưởng tới 15–40% lượng thép Ấn Độ xuất khẩu sang EU nếu doanh nghiệp không cải thiện dấu chân carbon.
Thách thức cũng là động lực chuyển đổi
Trước áp lực mới, các doanh nghiệp thép Ấn Độ được khuyến nghị đẩy nhanh chuyển đổi công nghệ, tăng tỷ lệ lò hồ quang điện (EAF), sử dụng nguyên liệu tái chế và minh bạch hóa dữ liệu phát thải để tránh bị áp mức carbon bất lợi.
Về dài hạn, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nâng cao tiêu chuẩn môi trường không chỉ giúp ngành thép Ấn Độ thích ứng với CBAM, mà còn phản ánh xu hướng chung của ngành thép toàn cầu: chuyển từ lợi thế quy mô sang cạnh tranh bằng chất lượng và tính bền vững.
Năm 2026 – phép thử cho ngành thép Ấn Độ
Các nhà phân tích cho rằng năm 2026 sẽ là giai đoạn bản lề đối với ngành thép Ấn Độ. Khi rào cản môi trường và thương mại ngày càng siết chặt, khả năng thích ứng nhanh về công nghệ, minh bạch dữ liệu phát thải và chiến lược thị trường linh hoạt sẽ quyết định doanh nghiệp nào giữ được vị thế, doanh nghiệp nào buộc phải thay đổi mô hình kinh doanh để tồn tại.
20.8
694.4
13
13